Günümüzde hemen hemen çoğu sektörde birçok firma tarafından çözülebilmesi için fazlasıyla hem zaman hemde para harcanan önemli konulardan biri olan Korozyon Nedir? Korozyon Çeşitleri Nelerdir? Korozyonu Önlemek İçin Neler Yapılabilir? Yazımızda bu ve buna benzer daha birçok soruya cevap bulabilmeniz hedeflenmektedir.
Korozyon Ne Demek?
Korozyon, Fransızcadan dilimize geçen bir kelimedir. Kelime anlamı ise aşındırmadır.
Korozyon Nedir?
Tabiatta çoğu metal saf halde bulunmaz, genelde bileşik halinde bulunurlar. Bileşik halinde olmaları en kararlı hallerini ifade eder ve bu yapıya dönme eğilimleri yüksektir. Bunun sonucunda da metaller, bulundukları ortamın elemanları ile reaksiyona girerek, önce iyonik hale sonrasında da başka elementlerle birleşmeleri sonucu bileşik hale dönmeye çalışırlar. Yani kimyasal değişime uğrarlar ve bozunurlar.
Korozyon, bir malzemenin bulunduğu ortam içerisinde, malzeme-ortam ara yüzeyinde meydana gelen kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonlar sonucunda bozulmasına denir. Aynı zamanda metal veya alaşımın bozunma reaksiyonuna, hem de bu reaksiyonun sebep olduğu zarara verilen addır.
Bunların yanı sıra korozyon, malzemelerin kısa sürede kullanılmaz hale gelmesine yol açabilecek önemli bir “hasar” türüdür. Burada hasarlardan dolayı oluşan kayıpların en aza indirilmesi hedeflenmektedir.
Korozyon kayıpları yalnız metal kayıpları olarak düşünülmez. Kayıplar, “malzeme-enerjisermaye-emek-bilgi” kayıplarının toplamıdır. Korozyonu tam olarak yok etmek mümkün değildir.
Korozyona Neden Olan Ortamlar
1-Nemli Ortamlar
a- Atmosferik Ortamlar
b- Sulu Ortamlar ( Tabi Sular, Denizler, Kimyasal Çözeltiler)
c- Toprak Altı Ortamlar
d- Beton
2-Kuru Ortamlar
3-Organik Sıvılar
4-Ergimiş Ortamlar
a- Tuzlar
b- Metaller
Korozyonun Sınıflandırılması
Korozyon olayının anlaşılıp koruma yöntemlerinin sistematik hale getirilebilme ve endüstride kullanılabilmesi adına önemli bir olaydır.
Korozyon sınıflandırılmalarında değişik yaklaşımlar izlenmiştir, bunlardan bazıları şu şekildedir:
1- Mekanizmasına Göre
2- Görünüşüne Göre
3- Ortama Göre
4- Metal Cinsine Göre
5- Uygulama Alanına Göre
6- Koruma Şekline Göre
Korozyon Çeşitleri Nelerdir?
Korozyon hasarının görünüşü, korozyonun oluşum nedeni ve bu oluşuma karşı alınabilecek önlemlerin neler olabileceği konusunda en belirleyici özelliktir. Bizde yazımızda görünüşüne göre korozyon sınıflandırmasında yer alan gözle görülebilen korozyon çeşitlerinizi anlatmaya çalışacağız.
1 – Galvanik Korozyon
Standart elektrot potansiyelleri farklı olan iki farklı metalin aynı ortamda bulunmasından kaynaklı ortaya çıkan, gözle görülebilen korozyon çeşididir.
2- Aralık Korozyonu
Birbiri ile iyi temas etmeyen iki yüzey arasında kalan aralıkta bölgesel oksijen farklılaşmasından dolayı oluşur.
3- Oyuklanma (Çukur) Korozyonu
Metal yüzeyinde çukur oluşturarak meydana gelen korozyon çeşididir. Genellikle paslanmaz çelik ve alüminyum alaşımlarda gözlenir.
4- Filiforum Korozyon
Metal yüzeyinde bulunan boya veya kaplama tabakası altında gerçekleşen bir korozyon çeşididir. Bu korozyon çeşidi çatlak korozyonunun bir türü olarak da kabul edilebilir.
5- Seçimli Korozyon
Bir alaşım içinde bulunan elementlerden birinin korozyona uğraması olayıdır.
6- Erozyon Korozyonu
Erozyon korozyonu, korozif ortam ve metal yüzeyi arasındaki hız farkından dolayı mevcut korozyon olayının hızlandırılmasıdır. Etki eden faktörler:
- Hızın Etkisi
- Türbülans Etkisi
- Çarpma Etkisi
- Galvanik Etki
- Malzeme Yapısının Etkisi
7- Kavitasyon Korozyonu
Erozyon korozyon olayının özel bir şeklidir. Akışkan içinde bir gaz veya buhar kabarcığının bulunması halinde, bu basınçlı gazın metal yüzeyi üzerinde bulunan herhangi bir engel nedeniyle patlayarak o bölgede yıpranmaya neden olması halidir.
8- Fretaj Korozyonu
Yük altında olan ve birbirine temas eden malzemelerin arasında titreşim ve kayma şeklinde oluşan korozyon çeşididir.
Korozyonu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
Korozyon, endüstriyel yatırımların ve üretimin maliyetini etkileyen en önemli faktördür. Bunun dışında, emniyet, sağlıklı işletme ve verimlilik de ancak korozyona karşı önlem alınarak sağlanabilir.
”Görünüşüne Göre Korozyon Sınıflandırması” isimli tabloda yer alan bütün korozyon çeşitlerinin kayıpları azaltmak adına kendine has yöntemleri mümkündür. Fakat burada korozyonun tamamen ortadan kaldırılması gibi bir durum söz konusu olamamakla birlikte sadece korozyon hızının minimum seviyeye indirilmesi hedeflenmektedir.
Mühendislik kategorisinde bulunan diğer içerikleri de okumanızı tavsiye ederiz !
Kaynaklar
- Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Korozyon ve Korozyondan Korunma
- http://www.materials.unsw.edu.au/tutorials/online-tutorials/1-what-corrosion
- https://www.electrochem.org/corrosion-science
- Malzeme Bilimi ve Mühendisliği (WILLIAM D. CALLISTER)
