OEE (Toplam Ekipman Etkinliği) yalın üretimin temel kavramlarından biridir.1960’lı yıllarda TPM (Toplam Verimli Bakım) metodunun kurucusu Seiichi Nakajima tarafından geliştirilmiştir. Makinelerin performansları, kalite ve duruş kayıplarını ölçmemizi ve izlememizi sağlayan matematiksel bir yöntemdir. Kısaca kayıplara odaklanmış önemli bir performans göstergesidir. Amacı performansı arttırmak olup basit ama etkili bir yöntemdir. Şirketlerin yüksek OEE’ye sahip olması demek şirkette verimliliğin yüksek olduğu anlamına gelir ve dünya çapında en iyi OEE değerine sahip şirketler “World Class” üretim yapan şirketler olarak anılmaktadır. Toplam Ekipman Etkinliği sayesinde şirketler;
- Makine kapasitesini ne kadar kullanıldığını görürler.
- Hatalı hesaplama yöntemlerinden kurtulmuş olurlar.
- Kavram kargaşasından kurtulurlar.
- Disiplinler arası yapılmış çalışmaların kümülatif sonuçlarını görebilirler.
OEE -7 BÜYÜK EKİPMAN KAYBI-
- Arıza Kaybı: Makine ya da hatta beklenmedik duruşlardır.
- Setup ve Ayar Kaybı: Üretimde yapılan fiziksel ve formal işler için harcanan zaman kaybıdır.
- Hurda – Tekrar İşlem Kaybı: Müşteriye gönderilemeyecek ürünlerin tekrar işleme alınmasında yaşanan zaman kayıplarıdır.
- İkmal ve Doldurma Kaybı: Üretimin devam etmesini sağlamak amacıyla yapılan ürün ile sarf edilmiş malzemenin yerine yenisinin getirilmesinde yaşanan kayıptır.
- Başlangıç Kaybı: Üretim öncesi yapılan hazırlıkları kapsar.
- Hız Kaybı: Makinelerin yavaşlatılması, tam hızda çalışamama durumudur.
- Küçük Duruş Kayıpları(Chokote): 5 Dakikanın altında olan küçük duruş veya takılmalardır.
OEE NASIL HESAPLANIR?
PERFORMANS% x KULLANILABİLİRLİK% x KALİTE% = OEE%
KULLANILABİLİRLİK NASIL HESAPLANIR?
Planlanan üretken zaman ve toplam kesinti süresi ölçülür ve belirlenir.
Kesinti Süresi% = (Toplam Kesinti Süresi / Planlanan Üretken Süre)x 100
Kullanılabilirlik% = 100% – Arıza Süresi% veya Kullanılabilirlik% = ( Çalışma Süresi / Planlanan Çalışma Süresi) x 100
Örneğin bir makinede gerçekleşen üretim süresi 24 dk, planlanan üretim süresi 30 dk ise 24/30 x100 işleminden %80 kullanılabilirlik seviyesine sahip olduğu belirlenmektedir.
ÜRETİM PERFORMANSI NASIL HESAPLANIR?
Mevcut üretim süresi ve elde edilen gerçek iş hacmi belirlenir ve ölçülür. Daha sonra üretim süreci boyunca maksimum potansiyel verimi hesaplayın
Performans% = (gerçek üretim / maksimum üretim) x 100
Örneğin bir makinede gerçekleşen çıktı 8, maksimum çıktı 10 ise (8/10) x100 işleminden %80 performans seviyesine sahip olduğu belirlenmektedir.
ÜRETİM KALİTESİ NASIL HESAPLANIR?
Toplam üretimi ve reddedilen ürün sayısını belirleyin ve ölçün.
Doğru üretim = toplam üretim – reddedilen
Kalite% = (doğru üretim / toplam üretim) x 100
Örneğin bir makinede gerçekleşen çıktı 8, maksimum çıktı 10, reddedilen ürün sayısı 2 ise 8-2=6 işleminden doğru üretim sayısı bulunur. (6/10) x100 işleminden %60 üretim kalitesine sahip olduğu belirlenmektedir.
OEE hesaplaması için hepsini birleştirecek olursa %60 x %80 x %80 işleminde makinenin %38.4 OEE oranına sahip olduğunu hesaplamış oluruz. OEE hesaplamalarında yapılan en çeşitli kayıp kullanılabilirlik alanında gerçekleşmektedir. Yapılan en yaygın hata ise çok fazla duruşu planlanan duruş olarak sınıflandırmaktır. Yaygın sorunlardan bir diğeri üreticilerin makinelerinin maksimum potansiyel üretimini bilmemesi ve gerçek üretim hızını ciddiye alınmamasından kaynaklanır. Bu hatalar toplam ekipman etkinliğinin yanlış okunmasına yol açmaktadır. Makine üreticisine başvurarak veya kaydedilen en hızlı vardiyaya göre bir karşılaştırma ölçütü ayarlayarak bu sorundan kurtulmamız mümkün olabilmektedir.
En tehlikeli kayıp türü, farkında olmadığımız, bilmediğimiz kayıp türüdür.
Shigeo Shingo
Kaynaklar
OEE Nedir ve OEE Nasıl Hesaplanır?, ThingsOn, https://bit.ly/3oEqLKX
OEE Nedir? Nasıl Hesaplanır ve Arttırılır?, Dönüşüm Danışmanlık, https://bit.ly/31RTDWg
OEE Nedir? OEE Değeri Nasıl Hesaplanır? -Operasyonel Mükkemmellik- , trexDCAS, https://bit.ly/2JlkYK8
Nedir? kategorisindeki diğer makaleleri de okumanızı tavsiye ederiz!
