Mavi ışık nedir? Mavı ışığa nerelerde maruz kalıyoruz? Mavi ışığın zararları nelerdir? Korunmalı mıyız? Sorularının cevabına gelin birlikte göz atalım.
Mavi ışık konusu hala daha tartışma konusu olmaktadır. Bir taraf uykusuzluk ve depresyon için yardımcı araç olarak kullanılabileceğini savunurken diğer taraf insan gözüne kalıcı hasar verebileceğini savunmaktadır.
Peki mavi ışık nedir?
Mavi ışık, gözlük camlarında uygulanan yeni nesil filtre teknolojisidir. İnsan gözüne ulaşan görülebilir ışıklar 380 – 780 nm dalga boylarındadır. Ancak uzmanlar gözle görülemeyen UV ışıkların da insan üzerinde zararlı etkilerinin olduğunu saptamışlardır. En başta cilt dokumuz olmak üzere UV ışıklar gözlere de zarar vermektedirler. Cildimizi güneş kremleri ile muhafaza edebilirken gözlerimizi de güneş gözlükleri ile muhafaza ediyoruz. Ancak mavi-mor ışıklar herhangi bir filtreleme olmadan gözün retinasına ulaşır ve emilirler. UV ışınlar ise retinaya ulaşamadan ön kısımlar tarafından emilirler. Mavi-mor ışıklarında yüksek enerji taşımalarından dolayı göz zarar verdiği düşünülmektedir.
Mavi – mor ışık 380 – 440 nm dalga boyundadır. Mavi ışık görülebilen bir ışık türü olmasına rağmen ultra viyole ışınlara çok yakın bir ışıktır. UV ışınlara en yakın frekansa sahip olmasından dolayı da mavi ışıklar yüksek enerji içerirler. Bu yüzden de ultra viyole ışık gibi insan vücuduna zarar verdiği düşünülmektedir.
Mavi ışığa gün içerisinde maruz kaldığımız doğru ama bu ışığı güneşten almıyoruz. Ancak şunu söylemekte de yarar var; güneş ışığının yansımalarının olduğu alanlarda (dağ yamacı, karlı ortam, su kenarı vb.) güneşin zararlı ışınlarından korunmak için UV özellikli güneş gözlükleri kullanılmalıdır. Gün içerisinde güneşten gelmeyen mavi – mor ışıklar; Ampuller, floresanlar, led aydınlatma sistemleri, bilgisayarlar, televizyonlar, tabletler, telefonlar ve buna benzer elektrikli cihazlardan yayılan ışınlar ile mavi ışığa maruz kalıyoruz.
Günümüz teknoloji çağına bakıldığında bulunduğumuz ortamlarda teknolojik cihazların olması kaçınılmaz bir durumdur. Bu da her bulunduğumuz ortamda maruz kaldığımız anlamına gelmektedir. Ultra viyole ışınlar mavi ışık gibi görünür değil, görünmez ışınlardır. Her ne kadar farkında olmasak da gözümüzden içeriye girerler. Mavi ışık da gözümüzün içerisine girerek UV gibi göze zarar verir. Fazla mavi ışığa maruz kalan insanlarda katarakt görülme riskini artırır. Bunun yanı sıra ilerleyen yaşlarda sarı nokta hastalığına da neden olabilir. Gün içerisinde sürekli elimizin altında olan telefon veya kullandığımız elektronik cihazlardan yayılan mavi ışık beyin fonksiyonlarına etki ederek biyolojik dengeyi bozabilmektedir. “Bu dengeyi nasıl bozuyor?” dediğinizi duyar gibiyim. Şöyle örneklendirebiliriz. Mavi ışığa maruz kaldığımızda vücudumuz henüz gece olmadığını sanmaktadır. Bu da bizi uykuya hazırlayan melatonin hormonunun salınımını azaltarak vücuda etki eder. Sadece uyku problemi ile de sınırlı kalmayan mavi ışık insan vücudunda obezite, kalp rahatsızlıkları, kanser, diyabet ve depresyon gibi birçok hastalığı tetiklemektedir.
Mavi Işıktan Korunmak
Her gün maruz kaldığımız elektronik cihaz kullanımları giderek artmaktadır. Bu durum gözlerde kuruluk, göz bozuklukları gibi sorunlara yol açmaktadır. Uzun süreli telefon kullanımı, iş ortamlarında bilgisayar kullanımı mavi ışığa maruz kalma oranını artırmaktadır. Bunu engelleyebilmek ve gözleri koruyabilmek için görülebilen mavi – mor ışıkları engellemek adına mavi filtreli gözlükler üretilmiştir. Bu camlar gelen ışınları absorbe ederek göze ulaşmasını engelleyecektir. Artan elektronik cihaz kullanımları ile birlikte mavi filtreli gözlüklerin kullanımı da artmıştır. Blue-cut olarak bilinen gözlükler optisyenler ve göz doktorları (oftalmologlar) tarafından da önerilmeye başlamıştır.
Kullanılan mavi filtreli camlar için %100 koruyucu olarak bakmak yanlış olur. Her ne kadar zararlı etkileri olsa da bu renklere ihtiyaç da vardır. Bu yüzden filtreleri UV’ de olduğu gibi %100 koruyucu değildir. Koruyucu oranları üreticilere göre farklılık göstermektedir. Sizin için yüksek koruma mı düşük koruma mı isteğinize bağlı olarak tercih edeceğiniz gözlük filtresi oranı değişebilir.
Gün içerisinde dijital ekranlara bakarken kullanılan mavi filtreli gözlükler gece kullanımında da uyku hormonunuzun devreye girmesinde yardımcı olurlar. Peki bu gözlüklerin kullanımı şart mıdır? Bu sorunun cevabı size kalmış. Kullananların göz şikayetlerinde azalma olduğu bilinmektedir. Size faydalı olabileceğini düşünüyorsanız, sizin de geceleri uykuya dalma, parlak renkler, aşırı dijital ekran kullanımı, göz yorgunluğu gibi şikayetleriniz varsa doktorunuza bu konu hakkında danışmak faydalı olacaktır.
